Woordweetje: pijpen

Naar het pijpen dansen

‘Naar iemands pijpen dansen’, ken je die uitdrukking? Vast wel! Maar wat betekent ‘pijpen’ in dit geval? Het ligt voor de hand om te denken aan broekspijpen: dansen, pijpen, benen, de associatie is snel gemaakt. Toch klopt dat niet. ‘Pijpen’ betekent hier fluiten. Naar iemands fluiten dansen, dus. Denk hierbij aan de middeleeuwse kermisartiest die zijn beer liet dansen op de melodie van zijn muziek. Als je naar iemands pijpen danst, doe je op commando precies datgene wat je gezegd wordt.

maurits geerts

 

 

Door Maurits Geerts

 

Deze oorspronkelijke betekenis van het werkwoord ‘pijpen’ is in de loop der tijd op de achtergrond geraakt. Die andere is gangbaarder geworden. Daar ga ik niet te veel op in – we houden het netjes. Toch, taalkundig is het natuurlijk wel interessant dat een woord twee tegenovergestelde handelingen kan uitdrukken. Hetzelfde woord kan blijkbaar zowel ‘blazen’ als ‘zuigen’ betekenen. Vaak wuif ik dit soort tegenstrijdigheden weg met het argument dat het Nederlands nu eenmaal een gekke taal is, maar in dit geval volstaat dat niet. We zien hetzelfde verschijnsel namelijk terug in het Duitse ‘blasen’ en natuurlijk ‘blowjob’ in het Engels. In tegenstelling tot het Nederlands is in deze talen de oorspronkelijk betekenis niet vergeten. Beide woorden zijn nog steeds gangbaar in de betekenis van ‘blazen’, naast de betekenis die we hier bedoelen.

Een goede verklaring heb ik eerlijk gezegd niet. Een betekenis die in één taal verschuift, kan een misverstand zijn. Een verschuiving die we in meerdere talen zien, krijgt het karakter van een patroon. Dit woordweetje is dus tegelijk ook een woordvraagje. Wie het weet, mag het zeggen!

Heb jij altijd al de herkomst van jouw favoriete woord willen weten? Laat het ons hieronder weten!

Column

De koopjesquiz

De koopjesquiz

Weet jij de juiste schrijfwijze van het chique woord voor al die dingen waar je je huis mee decoreert of je outfit mee vervolmaakt?...


Woordweetje

Woordweetje: Spaans benauwd

Woordweetje: Spaans benauwd

“Ay, dios mío!” verzuchtte X laatst tijdens een wandeling door de Utrechtse binnenstad. Ze was enkele maanden geleden van Sevilla naar de Domstad verhuisd en ko...


Column

Quiz: ei, ij, eij

Quiz: ei, ij, eij

Weet jij wanneer je -ij versus -ei moet gebruiken? Doe de quiz!...


Over Taalvoutjes

Nieuw! De Taalvoutjesquiz

Nieuw! De Taalvoutjesquiz

Daar is ‘ie dan! Je kunt nu je taalkennis testen met de gloednieuwe, enige echte Taalvoutjesquiz! Van alles komt voorbij, van spreekwoorden tot bijvoeglij...