Woordweetje: buut vrij

“Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien! Wie niet weg is, is gezien. Ik kom!” Je haalt je handen voor je ogen vandaan en kijkt om je heen. Leeg. Je knijpt een beetje met je ogen, in de veronderstelling dat je dan nog beter kunt zoeken. Voorzichtig en langzaam loop je weg van de plek. Dan, geritsel … Iemand trekt een sprintje … “Buut vrij!” Te laat …


Door Fieke van der Perk

 

 

Iedereen heeft het vroeger wel gespeeld: verstoppertje. De regels zijn duidelijk en universeel. Een iemand telt tot tien en de rest verstopt zich. Vanuit je zorgvuldig gekozen schuilplaats probeer je naar de buutplaats te komen, om jezelf vrij te buten of, als je te laat bent, word je gebuut door de buter. Iedereen kent de betekenis van ‘buten’ en elk afgeleid woord hiervan, maar waarom gebruiken we dit woord en waar komt het vandaan?

Buut komt van het Franse but, dat doel of mikpunt betekent. Vroeger werd dit woord vaker gebruikt, zo kon iemand ‘zonder buut’, dus zonder doel, rondlopen. Het buten in verstoppertje komt voort uit het ‘buutspel’. In dit spel, dat vooral gespeeld werd aan het begin van de vorige eeuw, moesten de spelers opgejaagd worden en moest er buutgemaakt (buitgemaakt) worden. Het verstoppen is hier waarschijnlijk later aan toegevoegd.

Heb jij altijd al de herkomst van jouw favoriete woord willen weten? Laat het ons hieronder weten.


Lees ook »

9 reacties op Woordweetje: buut vrij

  1. Esther
    / Antwoord

    Ik vind hurken (als in de zin van door je knieën zakken) zo’n typisch woord.

    • pieter
      / Antwoord

      Ik heb de website http://www.etymologiebank.nl van mevrouw prof. Nicoline van der Sijs erop nageslagen. Het is wetenschappelijk gezien een moeilijk geval, want de verwijzingen en verwanten in andere talen zijn erg vaag.
      Het Duitse woord “hocken” ( vergelijk Hocker = poefachtig krukje) komt er het dichtste bij. Heel misschien heeft het verband met diverse woorden die een uitstulping of welving aanduiden, zoals : heuvel, of: hoog.
      Maar omdat de oude Germanen en Kelten, en ook de mensen die hier 2500 jaar geleden woonden en van wie de Germanen veel woorden leenden (men heeft het dan over substraatwoorden), op wat runen voor gebeden, toverspreuken e.d. na, geen schrift kenden, blijft het giswerk.

  2. Jacob
    / Antwoord

    Fieke,
    Een heel aardig stukje dat u schreef, echter wel met een taalfout! U heeft het over één iemand…. daarmee wekt u de indruk dat twee, of zelfs drie iemanden ook zou kunnen……,

    • Fieke van der Perk
      / Antwoord

      Hoi Jacob, dankjewel!

      Volgens het advies van Genootschap Onze Taal kun je een/één iemand gebruiken om te benadrukken dat het om één persoon gaat. Bij verstoppertje is er een iemand, een persoon die telt en zoekt. Maar je hebt gelijk! Ik had inderdaad ook iemand, zonder een ervoor, kunnen schrijven, dan was het ook duidelijk geweest. 😉

  3. Anja
    / Antwoord

    Wel toepasselijk voor taalvoutjes om dan een plaatje met wat tekst bij dit artikel te gebruiken waar een fout in staat: Hij vind …

    • Fieke van der Perk
      / Antwoord

      Zou dat de bedoeling zijn geweest? 😉

  4. pieter
    / Antwoord

    Bron: http://www.etymologiebank.nl en P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Van Dale Etymologisch woordenboek

    uiltje* in de uitdrukking een uiltje knappen [een dutje doen] {1681} betekent lett. ‘een vlinder vangen’. Vroeger sprak men in de zeilvaart van ‘een uiltje vangen’ als de roerganger bij een voordewindse koers, die grote oplettendheid vereist, even wegdoezelde en bijgevolg zeil en rondhout met een plotselinge klap naar het andere boord zwaaiden. Een uiltje is een nachtvlinder.

  5. Manon
    / Antwoord

    Waar komt de uitdrukking een uiltje knappen vandaan

  6. Markoen Flos
    / Antwoord

    Een wikipedia search had ook geholpen natuurlijk: https://nl.wikipedia.org/wiki/Verstoppertje

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De leukste voutjes »

Taalvoutjes-hebbedingen »