Column: Wat is deze?

Foto: Ashley Salfischberger
Ik sta met mijn rug naar mijn klas als een andere klas langs mijn lokaal loopt. Achter me hoor ik het een jongen zeggen: “Ey, check die meisje!” In gedachten verbeter ik hem. Toch kan ik het niet laten en mompel het. “Kijk dát meisje …” Ik leg m’n onduidelijke klemtoon op ‘dat’. Als ik me omdraai, kijken leerlingen me vreemd aan. Wat zegt die meneertje nu? Ze zullen het gedacht hebben. Ik ga verder met m’n les.

Door Dion van Meel

Die, dit, dat, deze. Het zijn de aanwijzende voornaamwoorden van de Nederlandse taal. Woorden die de- of het-woorden aanwijzen. Maar de laatste tijd bekruipt mij het gevoel dat ‘deze’ en ‘die’ méér worden dan alleen aanwijzende voornaamwoorden. Ze winnen aan populariteit. Waar ‘dit’ en ‘dat’ eenzaam achterblijven, gaan ‘deze’ en ‘die’ in hun eentje op pad.

Dat jongeren die thuis een andere taal spreken moeite hebben met dit soort woorden is algemeen bekend. De verklaring is logisch: in veel andere landen zoals Turkije bestaan geen lidwoorden en volledige regels voor het juiste gebruik van lidwoorden zijn er niet. De taal moet er dus onbewust inslijpen tijdens het lezen, leren en spreken. Dat is lastig als je ouders thuis nog de moedertaal spreken.

Ik had het foutief gebruik uiteraard al vaker gehoord. Als je lesgeeft aan pubers zitten er altijd een paar tussen die het Nederlands thuis als tweede taal gebruiken, waardoor ze minder in contact komen met onze taal. Maar nooit eerder hoorde ik het in de media, tot Sef in 2011 kwam met het nummer Dit is de leven. Als titelsong voor de film Rabat gebruikte hij expres het lidwoord ‘de’ verkeerd. Logisch, want de roadmovie gaat over drie Marokkaanse vrienden die uiteraard steevast de klassieke lidwoordfouten maken. Omdat dit nummer zo populair werd, hoorden veel jongeren het lied. Ook jongeren met een Nederlandse achtergrond. Iets wat hip is, is snel overgenomen.

Nu, in 2016, worden ‘de’, ‘die’ en ‘deze’ steeds vaker de baas. Ook dit is simpel te verklaren: het bekt lekker. Lekkerder dan dat keurige ‘dit’ en ‘dat’. De harde medeklinker op het eind is soms gewoon niet fijn. En gelijk hebben de pubers, in mijn ogen de bazen van de taal. De pubers bepalen hun eigen regels. ‘Taalverloedering’, noemen deskundigen het. De pubers noemen het taalversimpeling. Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?

Natuurlijk, ik blijf ze verbeteren. Maar ook ik kan het niet laten om het te gebruiken als ik een leerling iets vreemds zie doen: “Wat is deze?” Taal verandert. Nog steeds. Docenten zijn daar dagelijks getuige van. Het gebeurt nu eenmaal. Tja, dat is de leven.

Dion van Meel



Dion van Meel is 32 jaar oud, docent Nederlands op een middelbare school in Tilburg en keeper bij Willem II amateurs. Hij schrijft graag columns en korte verhalen over dingen die hem opvallen in de wereld van het voetbal, het onderwijs en de Nederlandse taal.

 


Heb je ook last van een tergende taalergernis of wil je juist jouw favoriete woord eens in het zonnetje zetten? Stuur je column in en wie weet lees je deze terug op onze website. Geplaatste columns worden beloond met een supertof, te gek Taalvoutjes-pakket. 

 


Lees ook »

9 reacties op Column: Wat is deze?

  1. Leo
    / Antwoord

    ‘Is’ voor ‘eens’. Dat vind ik nog eens een ergernis van jewelste. Soms veranderen zinnen hierdoor, waardoor je eigenlijk niet meer begrijpt wat er staat.

  2. Chuck Winter
    / Antwoord

    Dit fenomeen doet zich vooral in Nederland voor (alhoewel taalslordigheid ondertussen ook de Vlaamse media begint te overwoekeren). Wat me aan het Noordnederlands vaak stoort is het gebruik van “hij” zoals het Engelse “it”. “De koe, hij staat in de wei”; of:”De fles? Ik heb hem leeggemaakt”… Mannelijke of vrouwelijke woorden: het onderscheid wordt niet meer gemaakt. Een geval van afnemend taalgevoel? Overigens: verlies van taalbewustzijn is NIET veroorzaakt door allochtone medeburgers, maar wel door eigen taalluiheid, of desinteresse…

  3. erik
    / Antwoord

    De islam erbij halen is flauwekul. Het zit hem in de taal van die mensen, niet in hun geloof.

    Verder denk ik niet dat krompratende allochtonen de oorzaak zijn van deze taalveransering. Misschien versterken ze het wel. Maar de vereenvoudiging van ons ingewikkelde lidwoordsysteem (drie geslachten, vier naamvallen) is al in de middeleeuwen ingezet. Nu is het laatste restje (de voor common en alle meervouden , het voor neuter enkelvoud) ook aan het afslijten. Het Engels is ons daarin al voorgegaan .

    En het is al een tijdje bezig. Countryzanger gerard Schoonebeek zong rond 1980 al: er is een meisje die op je wacht.

    Een uitdrukking als “mag ik de zout” is inmiddels gemeengoed, en ik betrap mezelf steeds vaker op de/hetfouten. Ik ben 46, blank en hoogopgeleid en kom weinig met straattaal in contact .

    En terwijl ik dit las had mijn zoon het over een jongetje die…

    Kortom , we hebben hier een prachtstukje taalverandering te pakken volgens mij.

  4. janny
    / Antwoord

    we kunnen ook het nederlants helemaal afschaffen weg ermee gaan we allemaal engels praten behalve de allogtonen die praten gewoon hun eigen taal is nog veel simpeler kunnen ook alle onderwijzers weg is goedkoper ook punten en kommas weg van de toetsenborden heb je daar ook geen last meer van laat ieder lekker doen wat hun zelf willen is nog veel simpeler

  5. Catharina
    / Antwoord

    Ik ben het helemaal niet met de schrijver eens, dat het “lekker bekt” om ‘deze’ en ‘die’ te zeggen waar eigenlijk ‘dit’ of ‘dat’ hoort te staan. Ik vind het afschuwelijk klinken en zou mezelf er niet toe kunnen brengen om deze woorden verkeerd te gebruiken. Verder vind het verschrikkelijk dat deze fouten ook nog verspreid worden door mensen / instanties / dingen (films, kranten) die min of meer een voorbeeldfunctie hebben. Ook mensen die het normaal goed doen, maar misschien minder zeker van zichzelf zijn, nemen de fouten dan vaak over. Helaas zal de schrijver wel gelijk hebben als hij zegt dat het niet tegen te houden is. Ik vind het taalverloedering en taalverarming, vaak veroorzaakt of verergerd door gemakzucht.

  6. Birgitte De Laet
    / Antwoord

    Begrijp deze ergernissen volledig, ik kan mijzelf vooral ook ergeren aan het verkeerd gebruik van het woord ‘men’ waar men het woord ‘mijn’ zou moeten gebruiken. Ik ondervind dit vooral toch ook als een verarming van onze taal…

    • Catharina
      / Antwoord

      Ben ik helemaal met je eens. Ik krijg altijd rillingen van afschuw bij al die duidelijke fouten. Ik vind het taalverloedering en taalverarming. Maar ik ben bang dat we het inderdaad niet tegenhouden. Het ergste is, dat deze fouten ook worden gemaakt door mensen / instanties die een voorbeeldfunctie hebben.

  7. / Antwoord

    Ach Dion. Als pubers eenmaal uit hun hormonenmoeras zijn gekropen, zullen ze toch moeten weten wat de juiste verwijswoorden zijn. Kom je op je 16e nog weg met ‘die meisje’, met 26 kijken je collega’s je toch vreemd aan. Onjuiste verwijswoorden zijn als puisten, eenmaal volwassen komen ze (hopelijk) niet meer voor.

  8. André
    / Antwoord

    Het probleem is vooral dat er door de overheid 40 jaar lang veel te weinig geëist is van de nieuwkomers. Taalcursussen zijn vrijblijvend, aan inburgeren zitten geen gevolgen, althans formeel wel maar feitelijk niet.
    De mislukte integratie zorgt er voor dat Turken en Marokkanen die hier al 40 jaar of langer zijn, nog steeds heel slecht NL spreken.
    Een ander probleem is dat veel islamitische jongeren liever bezig zijn met het opbouwen van een gangster-achtig imago dan met het goed leren van onze taal. Als je weet welk lidwoord bij een woord hoort (kwestie van instampen en interesse tonen) is het ook niet zo moeilijk of het die of dat moet zijn. Ik erger me er écht kapot aan als ik “die meisje” en “de huis” hoor zeggen, verschrikkelijk ! Nog véél erger is het als ik ook Nederlandse jongeren zo hoor praten !
    Blonde Hollandse kinderen die dat akelige straattaaltje en Arabisch klinkend Nederlands bezigen….bah !

    Het is geen verandering, het is een degeneratie, zoals die helaas op vele vlakken door de import van de islam te bespeuren valt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De leukste voutjes »

Taalvoutjes-hebbedingen »