Boekrecensie: Waarom is een witte neushoorn grijs (en zwarte ook)?

Er zijn van die woorden die echt tot de verbeelding spreken. Scheurbuik bijvoorbeeld. Als kind had ik er allerlei beelden bij: helse buikpijnen, gescheurde magen en wat al niet meer. Toen het gewoon een vitaminetekort bleek te zijn, was ik dan ook enigszins teleurgesteld. Waarom heet het dan zo?

Door Berith van Pelt

Dat vroegen Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar zich ook af. Ze gingen voor ons op onderzoek uit en ontdekten dat het woord ‘scheurbuik’ een verbastering is van een Oudnoords woord en dat het met scheurende buiken helemaal niets te maken heeft. Behalve scheurbuik zijn er nog talloze andere Nederlandse woorden (en uitdrukkingen) te bedenken die je op het verkeerde been zetten. In Waarom is een witte neushoorn grijs (en een zwarte ook)? worden er welgeteld 101 besproken, beginnend met ‘arrenslee’ en eindigend met ‘oorlam’. Daartussen komen heel bekende woorden voorbij, maar ook woorden waarvan ik de betekenis nog niet kende. Nu begrijp ik eindelijk waarom de zanger van Bløf een ‘kattebel’ van zijn geliefde ontving, en dat blijkt niets te maken te hebben met zijn huisdier. Je kunt van het boek dus, behalve de herkomst van woorden, ook totaal nieuwe woorden leren.

Het boek staat vol interessante weetjes en is vlot geschreven, makkelijk leesbaar dus. De auteurs hebben er goed aan gedaan de uitleg kort en luchtig te houden; voor een uitgebreidere studie van de herkomst van een woord bestaat het Woordenboek der Nederlandsche Taal al. Helaas leidt dit er soms wel toe dat de uitleg over de veranderingen die een woord heeft ondergaan een beetje kort door de bocht kan zijn.

En waarom die witte neushoorn nou grijs is? Dat lees je op pagina 73 van het boek.

Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar schreven ook het fantastische boek ‘Gluren bij de buren’, over het verschil tussen het Vlaams en het Nederlands. Meer daarover lees je in hun column ‘Fileparkeren in het hol van Pluto‘.

Is dit boek geschikt voor jou?

JA: Als je meer over woorden wilt weten dan alleen hun betekenis of als je wilt weten waarom ‘wijn na bier’ voor jou ‘nooit plezier’ opleverde, ondanks de bekende uitdrukking.

NEE: Als je je nooit hebt afgevraagd waarom witte neushoorns grijs zijn, waarom je buik niet scheurt bij scheurbuik en waarom zwart geld niet groen, geel of blauw is.

Auteurs: Heidi Aalbrecht & Pyter Wagenaar
Uitgeverij: Van Dale
Jaar: 2015
Aantal pagina’s: 128