Woordweetje: op je donder krijgen

30 mrt 2026

Wie denkt dat we bij de uitdrukking ‘op je donder krijgen’ te maken hebben met een bovennatuurlijke straf van weergod Thor, zit er een paar decibel naast. We kennen het gevoel allemaal: je hebt iets gedaan wat het daglicht niet kan verdragen en voor je het weet staat er iemand tegen je te briesen. Je krijgt op je donder. Maar waarom krijgen we eigenlijk een weersverschijnsel over ons heen als we de mist in zijn gegaan? Tijd om de bliksemafleider te installeren en te kijken waar dit verbale onweer vandaan komt.

Het woord ‘donder’ gebruiken we tegenwoordig vooral voor het lawaai dat na een bliksemflits komt, maar vroeger was het een verzamelnaam voor alles wat met dreiging en geweld te maken had. Volgens de Etymologiebank en het WNT is ‘donder’ in deze context simpelweg een eufemisme voor je eigen lichaam. Net zoals we ‘op je lazer’, ‘op je sodemieter’ of ‘op je bast’ kunnen krijgen, is de ‘donder’ een ietwat luidruchtige manier om naar je fysieke gestel te verwijzen.

De link tussen de knal in de lucht en je eigen hachje is echter niet uit de lucht gegrepen. Vroeger geloofde men dat de donder een uiting was van goddelijke woede. Als je ‘op je donder kreeg’, werd je dus symbolisch gestraft met de kracht van een storm. Het woord ‘donderen’ werd dan ook al snel synoniem voor hard slaan of hevig uitschelden. Je werd verbaal of fysiek zo hard aangepakt dat het nagalmde in je oren, precies zoals een echte donderslag dat doet.

Interessant is dat we de donder ook in andere uitdrukkingen gebruiken om aan te geven dat iets onvermijdelijk is. Denk maar aan de uitdrukking ‘daar kun je donder op zeggen’. Het is een woord met gewicht; je zegt niet dat je ‘op je zuchtje wind’ krijgt als de baas boos is. Er moet een zekere impact zijn, een knal die de boel even goed opschudt.

Dus de volgende keer dat je op je donder krijgt, kun je jezelf troosten met de gedachte dat je in ieder geval een indrukwekkend onderdeel van het klimaat bent geworden. En zolang het bij verbale donder blijft, trek je gewoon je taalkundige regenjas aan en wacht je tot de bui overwaait. Voor je het weet schijnt de zon weer en is er geen vuiltje aan de lucht.

Benieuwd naar waar ‘oelewapper’ vandaan komt, of waar je lurven of kladden zitten? Bekijk nog veel meer woordweetjes.