Zodra de temperatuur stijgt, smelt blijkbaar ook de spellingcontrole bij veel ondernemers. Van hilarische horecabunders tot hete instinkers: in deze quiz dagen we je uit met tien zomerse taalkronkels. Weet jij de voutjes feilloos op te sporen of ben je toe aan een verfrissende duik in het woordenboek? Test het nu!
Op school leer je allerlei regels over taal en spelling. En of het nu lang of kort geleden is dat je naar school ging, je hebt die regels nog vaak nodig. Hoe is het met jouw kennis gesteld? Test het met de quiz!
[intro]Tijd voor een ouderwets spellingtestje! Van raadzaal tot pion: wat is de status van jouw spelling? Test het nu![/intro]
[intro]Paddenstoelen. Ik weet er sinds kort alles van. Voor een weekblad schreef ik negentig woorden bij een foto van deze dingen. Als viervingertyper zou ik die in drie minuten moeten kunnen neertikken. Ik deed er drie uur over. [/intro]
Door Gertie Schouwenberg
Ik wilde namelijk eerst weten of het ‘paddenstoel’ met of zonder -n was. De lezer moet kunnen bouwen op de taalkundige correctheid van het artikel. Met -n bleek de juiste spelling te zijn. Van kracht is namelijk de pannenkoekregel ‘waarbij je de uh-klank in samenstellingen met een tussen-n schrijft als het eerste deel van de compositie bestaat uit een woord dat enkel een meervoud heeft dat eindigt op -en.' Na vier keer lezen begreep ik eindelijk wat er stond en wist ik dat dit het geval is bij ‘pan’ en bij ‘pad’ (die kennen immers alleen 'pannen' en 'padden' en geen 'pannes' en 'paddes'), vandaar dus paddenstoel.
Tot 2006 was de paddestoel als ‘vermeende samenstelling’ echter een uitzondering op de regel. Vermeende samenstelling? Wat was dat nu weer? Ik leerde dat dit een versteende (want onlosmakelijk aan elkaar verbonden) combinatie is die lijkt op een samenstelling, maar dat stiekem niet is. Een paddenstoel is immers niet echt een stoel voor een pad. De tussen-n heeft er dan ook niets verloren.
Mijn verdere research bewees echter dat de pad wel degelijk zijn eigen zitplaats heeft, in het heksenhuis om precies te zijn. Daar zit hij echter niet op een stoel, maar op een kruk, zo verklapt het Engelse woord voor paddenstoel: toadstool. Small vertaalvoutje dus, maar het staaft wel het gelijk van de post-2006-linguïsten dat stoelen en padden niets met elkaar te maken hebben, dus schuif die -n er maar tussen.
Ik was inmiddels twee uur verder en had nog geen letter op het beeldscherm staan. Het naarstig zoeken naar geinige spreekwoorden of gezegden met paddenstoel hielp ook al niet: verder dan ‘als zichzelf uit de grond schieten’ kwam Google niet.
Gelukkig pende ik daarna toch nog wat inhoudelijke informatie neer. Tot slot nog een aansprekende kop. Kwam ik spontaan op herfsthoedjes als synoniem. Kon ik daar iets mee? Terugblikken op Prinsjesdag, of zo? Voordat ik de troonrede kon YouTuben, drukte ik snel op verzenden. De krant mocht naar de drukker.
Negentig woorden in 180 minuten. Chapeau!
Door: René Kolsteren
Mijn oog viel op een artikeltje op bladzijde drie van de krant. In het Oost-Kaapse dorp Aberdeen is de begraafplaats zo vol dat sommigen ertoe over zijn gegaan de kuilen voor de nieuwe graven te maken op de paden die naar andere graven leiden. Stel je voor: je bent op weg naar het graf van je dierbare en je moet over andere graven heen lopen. Het moenie gekker word nie. Een 'ontstoken' Louis Lategan komt in het artikel aan het woord.
"Dit kan nie so aangaan nie. As nog een persoon se graf in die middel van die pad gegrawe word, sal ek wragtig die gat nog voor die begrafnis met sement toegooi", aldus boer Louis. Vooral het woord 'ontstoke' doet het hem. Dit is niet zo maar een gevalletje 'boos zijn'. Normaal gesproken is Louis misschien al niet zo’n gemakkelijk heerschap, maar door het bijvoeglijk naamwoord 'ontstoke' krijg ik de indruk dat je maar beter helemaal ver uit zijn buurt kunt blijven.
Zijn ferme taalgebruik valt op. Dat moest in ons land ook maar eens vaker gebeuren. "Dit kan nie so aangaan nie." Dat zal het parlement meteen de mond snoeren, zou Mark Rutte kunnen denken, als hij dit al zou lezen. Iedereen zal instemmend knikken, als hij deze woorden uitspreekt. Nee, dit kan inderdaad niet. Daar heeft de premier wel gelijk in. Overtuigender kan het niet. Een zin om vaker in de Tweede Kamer te bezigen, lijkt mij.
En dan de zin dat Louis 'wragtig die gat met sement sal toegooi'. Geen half werk verrichten; niet een schepje zand erover en het is klaar. Nee, wragtig toegooi. Een oplossing die voor honderden jaren meegaat. Misschien wel voor eeuwig.
Ik vind dit artikel vooral interessant omdat het je iets leert over de taal zelf. Werkwoorden vervoegen doen ze in het Afrikaans niet. Ek eet, wij eet, jullie eet. Verder bestaat het probleem dat veel Nederlanders nog hebben met de -d of -t bij een voltooid deelwoord niet in het Afrikaans: ze laten die laatste letter gewoon weg. Jij het dit mooi geverf. Wij hebben dit gemaak. De letter 'g' tussen twee klinkers vervalt in het Afrikaans. Op menige middelbare school in Zuid-Afrika prijkt dan ook trots het naambord 'Hoere skool'. Â
Een simpele rechttoe rechtaan taal. Het zou een flink aantal Nederlanders uit de brand helpen als Afrikaans hier als vervangende taal wordt ingevoerd. Geen gedoe meer met de -d of -t. Iedereen durft weer stukjes tekst te schrijven. Het zal even duren, maar als we nu beginnen hebben we het over twintig jaar wel voor elkaar. En taalfoute? Hulle word nie meer gemaak nie. We zullen zeggen: vroeger, toen was het pas ingewikkeld! Die lewe het nou tog baie makliker geword.
Tijdens de allereerste editie van Taalvoutjes-het dictee kom je niet weg met Afrikaans. Op zaterdagavond 16 december organiseren wij ons dictee op de informele en humoristische Taalvoutjes-manier, we gaan het even helemaal anders doen! Zien we je 16 december?
Koop hier je kaartje!
