Woordweetje: de pijp uitgaan

Denk jij bij ‘de pijp uitgaan’ ook aan je opaatje, die gemoedelijk in zijn stoel aan z’n pijp zat te lurken voordat hij ‘de pijp aan Maarten gaf’? En dacht je dat de uitdrukking metaforisch betekende dat als zijn pijp uitging, hij ook een einde aan zijn leven had gebreid? Neen. De pijp in deze uitdrukking heeft niets met de tabaksindustrie van doen. We moeten de herkomst in het dierenrijk zoeken. Als een konijn zijn pijp (ofwel de gang van het konijnenhol) uitkwam terwijl er jagers in de buurt waren, betekende dat einde oefening voor het beestje.

Een andere betekenis rept over de vangst van eenden, die – gelokt door de hond van de eendenkooiker – een zogeheten vangpijp in zwemmen, waar ze op ingenieuze weg in vast komen te zitten en uiteindelijk het loodje leggen. Of we de uitdrukking nou aan konijnen of eenden te danken hebben, dat zal hen een rotzorg zijn. Zij zijn allang de pijp uit.

Column

Column: Bitterbal uit het moddervet

Column: Bitterbal uit het moddervet

Waarom heet een bitterbal ‘bitterbal’? Het is niet mijn favoriete snack, maar bitter kan ik hem niet noemen. In een kledingwinkel koop je kleding, maar wat koop...


Column

Column: Frisisme

Column: Frisisme

Elke regio in Nederland heeft zo zijn eigen taaleigenaardigheden en dus zijn eigen taalvoutjes. Aan mij als docent Nederlands om die foutjes er liefst uit te ha...


Woordweetje

Woordweetje: New York en Yankees

Woordweetje: New York en Yankees

Eigenlijk hebben Nederlanders het niet getroffen, taaltechnisch gezien dan. Internationaal is apartheid het meest gebruikte Nederlandse woord, dan weet je het e...


Column

Column: Metafoorfobie

Column: Metafoorfobie

Erik de Jong, alias Spinvis, gaf op 20 januari op de Vlaamse zender Radio 1 uitleg bij zijn pamflet ‘Stop de beeldspraak’. Metaforen zouden – en ik ...