Woordweetje: Oelewapper

9 mrt 2026

“Pfff, oelewapper!” Zei jouw vader dat vroeger ook weleens tegen je wanneer je met je mouw in een bord spaghetti hing? Het woord ‘oelewapper’ wordt meestal gebruikt als vriendelijk scheldwoord en betekent zoiets als ‘sufferd’ of ‘domoor’. Zeg het woord een paar keer hardop en je vraagt je bijna vanzelf af hoe zo’n vreemde combinatie van klanken ooit in ons vocabulaire terecht is gekomen. Oele? Wapper? Wapperen met je oele? Hè?

Er bestaat een kleurrijke verklaring die teruggaat naar de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Volgens die legende zou een Spaanse soldaat bewonderend naar een passerende Nederlandse vrouw hebben geroepen: “¡Olé, guapa!” (“Hé, schoonheid!”). Nederlandse omstanders zouden dat hebben verbasterd tot ‘oelewapper’. Een prachtig verhaal, maar niet erg aannemelijk.

Waarschijnlijker is dat het woord dichter bij huis is ontstaan. Oele is namelijk in sommige dialecten een woord voor ‘uil’. En hoewel we de uil tegenwoordig vaak als een wijs dier zien – denk aan professorachtige uilen in boeken en tekenfilms – werd hij vroeger ook gebruikt in scheldwoorden. Iemand een ‘uilskuiken’ noemen betekende simpelweg dat je hem niet al te slim vond.

Tel daar het woord ‘wapper’ bij op, dat aan fladderen of slungelig bewegen doet denken, en je krijgt een mooi beeld: een vogel die een beetje staat te fladderen zonder goed te weten wat hij doet.

Helemaal zeker weten we het niet. Maar hoe het ook zij, het woord ‘oelewapper’ is nog altijd erg geliefd en het bekt lekker. Zeg nou zelf, wat is er fijner dan iemand die in een hondendrol stapt weg te zetten als oelewapper?