Je vraagt de klantenservice om een helder antwoord op je vraag, maar in plaats daarvan krijg je een ontwijkend standaardmailtje waar je precies niets mee kunt. Of je vraagt je leidinggevende om die beloofde opslag en hij scheept je af met een vaag praatje over “volgend kwartaal eens kijken”. In het Nederlands zeggen we dan dat je met een kluitje in het riet gestuurd wordt. We gebruiken het al eeuwenlang wanneer iemand je met een smoesje afscheept of je aan het lijntje houdt. Maar wat heeft een pol aarde te maken met ontwijkend gedrag? Tijd om de laarzen aan te trekken, de polder in te duiken en de herkomst van deze afleidingsmanoeuvre te ontrafelen!
Wie bij deze uitdrukking denkt aan tuiniers die aarde in de sloot gooien, zoekt aan de verkeerde oever. De sleutel tot dit gezegde voert ons namelijk rechtstreeks terug naar de jacht op watervogels en de volksvermaak-spelletjes van onze voorouders.
Wanneer onze voorouders een speelse hond wilden afleiden, gooiden ze zo’n kluitje aarde ver weg, zo tussen het hoge riet langs de waterkant. Het dier rende er enthousiast achteraan en verdween al snuffelend in de dichte rietkraag, om daar uren vergeefs te zoeken naar iets wat er helemaal niet lag. Ondertussen kon de gooier er stilletjes tussenuit knijpen of ongestoord verdergaan met zijn werk.
In de zeventiende eeuw verhuisde de truc van het hondenveldje naar de menselijke interactie. Schrijvers als Bredero en Cats gebruikten de uitdrukking toen al om afleidingsmanoeuvres te beschrijven. ‘Iemand met een kluitje in het riet sturen’ werd de vaste metafoor voor het geven van een nutteloze opdracht of een vaag antwoord, puur om diegene even bezig te houden en van je af te schudden.
In de loop der eeuwen zijn we de jachthonden en de modderbollen kwijtgeraakt, maar het gevoel blijft herkenbaar: je zoekt je een ongeluk in het riet, terwijl degene die het ‘kluitje’ gooide er stiekem vandoor is.
Dus de volgende keer dat een helpdesk je afscheept met een nutteloze standaardreactie, weet je dat je in een eeuwenoude poldertraditie stapt. Blijf niet tussen de rietstengels zoeken, maar eis gewoon een echt antwoord op!
Een koffietje doen, met me moeder op pad en superhard levelen. Erger jij je ook zo aan sommige woorden? Columnist Laura van Eerten vertelt je er alles over!...
Je staat op het punt om stiekem de laatste doos chocolade uit de kantine te jatten, maar precies als je de kast opendoet loopt je baas de ruimte binnen. Of de l...
Weet je wat ik een fantastisch fenomeen vind? Een ‘mondegreen’: een voorgelezen stuk tekst dat verkeerd verstaan wordt en waar door de hersenen een...
Gaston Dorren schreef een boek over de 20 reuzentalen van de wereld. Engels, Frans, Duits … met die talen kunnen we in Nederland vrij redelijk uit de voeten. Ma...