Ik snap 'm niet

[intro]De herfst heeft zijn intrede gedaan, dus volgens mij is er geen beter moment om na te denken over ijsjes. Nog even doen alsof het zomer is, of juist vast vooruitblikken op Kerstmis. Wat is jouw favoriete smaak? Aardbei, chocola, pistache, stracciatella, citroen … Of ga je het liefst voor de golden oldie vanille?[/intro]

Door Jojanneke Drapers

De smaak vanille wordt, in principe, gemaakt van de vanilleboon. Grappig genoeg zijn vanillebonen technisch gezien bessen, en dus helemaal geen bonen – wat dit hele verhaal eigenlijk alleen nog maar ingewikkelder maakt.

Het woord vanille komt, via het Latijn, namelijk van de vorm van deze “boon”, of dus eigenlijk bes. De lange vorm ervan deed blijkbaar denken aan een soort schede; bijvoorbeeld de schede van een zwaard. In het Latijn had het woord voor ‘de schede van een zwaard’ al een andere overdrachtelijke betekenis gekregen, wat we duidelijk herkennen in het woord, namelijk … ‘vagina’.

Via het Spaans is dit woord, althans het woord voor de vanilleboon, langzaam door geëvolueerd via vaína en vainilla naar het ons nu bekende 'vanille'. Met enige fantasie kun je de overeenkomsten tussen onze huidige woorden ‘vagina’ en ‘vanille’ nog terugzien, maar ik durf te wedden dat je dit nooit zelf bedacht had.

Het woord ‘vanille’ heeft inmiddels nog wat andere bijbetekenissen gekregen. Zo spreekt men in de financiële wereld ook wel over vanilla structures, waarmee een heel eenvoudige basistransactie bedoeld wordt. In het Engels betekent vanilla wel vaker iets simpels, makkelijks. In het Nederlands – en ook in het Engels – spreken we ook nog weleens over 'vanilleseks'; erg conventionele, rechttoe-rechtaan seks met veel knuffels en kusjes. Met de kennis van nu zou 'vanilleseks' dus ook best iets anders kunnen betekenen …

Gebruik deze kennis vooral om te vertellen aan degene met wie je in de rij staat voor de ijskraam komende zomer. Of voor de diepvries in de supermarkt, rond Kerstmis. En check dan ook direct even de uitspraak van diegene: zegt die 'vanieje' of 'vanielje'? En is dat dan een afknapper?

Ik snap 'm niet

[intro]“Seks is nu eenmaal een productieve inspiratiebron voor de taal”, schrijft Ton den Boon in de inleiding van De taal der liefde. Daar is het 296 pagina’s tellende Literair woordenboek van seks en erotiek zeker een bewijs van. De auteur verzamelde ruim twintig jaar lang citaten waarin op enige manier naar het rotzooien verwezen wordt. Na dit onderricht in ruim 2600 woorden kennen de vreugden van het echtelijk bed voor de lezer geen geheimen meer.[/intro] Door: Berith van Pelt Opvallend, of niet, is dat er in onze taal best wat Franse woorden zijn ingeburgerd. Want wees eerlijk, wat klinkt er nu zwoeler dan een amour fou of soixante-neuf? Ook uit het Engels hebben we woorden overgenomen; andere moderne talen lijken we minder sexy te vinden. Ook verrassend zijn de seksuele woorden die afkomstig zijn uit de Bijbel. Daarin dient het ingaan tot een vrouw natuurlijk uitsluitend een praktisch nut, maar noemde men het beestje toch liever niet bij zijn eigen naam. Uit de tijd waarin vrouwen in een jozefshuwelijk nog zwanger raakten, kennen we nu daarom nog vaak eufemistische benamingen voor de geslachtsvereniging. Behalve een woordenboek is De taal der liefde vooral een kennismaking met de Nederlandse literatuur. Bijna alle woorden gaan vergezeld van een citaat uit Nederlandse literatuur of lectuur. En het is zeker niet alleen van deze tijd om de daad te benoemen in romans: ook net na de Tweede Wereldoorlog schuwden sommige schrijvers de dingen van de nacht niet. In dertig kaderteksten gaat de auteur uitgebreider in op de invloed van enkele auteurs op ons taalgebruik omtrent het stijfselen. Zo hebben we het hoogstwaarschijnlijk aan niemand minder dan Jan Cremer te danken dat we de kut in uiteenlopende situaties kunnen inzetten als uitdrukking van ongenoegen en blijkt Arnon Grunberg de koning van de pakkende zinnen over seks. En hoewel literaire auteurs bijzonder creatieve vondsten hebben gedaan, is er in het boek nog geen woord beginnend met een ‘X’ opgenomen. De zoektocht is nog niet voltooid. Is dit boek iets voor jou? JA: Als je geen nonnenvlees hebt en niet terugdeinst van het beest met de twee ruggen. En als je geïnteresseerd bent in (de vunzige kanten van) de Nederlandse literatuur. NEE: Als je al moet giechelen als mensen het gedaan hebben en als je denkt een natuurfilm echt over de bloemetjes en de bijtjes gaat. Auteur: Ton den Boon Uitgeverij: Van Dale Uitgevers Verschenen: 2017

Meer lezen van Ton den Boon?