Ik snap 'm niet
[intro]Wie weleens na een lange dag werken thuiskomt en ontdekt dat de rest van het gezin de pan met pasta al tot op de bodem heeft leeggeschraapt, kent het gevoel: je vindt de hond in de pot. Het klinkt als een nogal onsmakelijke verrassing van de kok, of als een heel vreemde plek voor een middagdutje van de Golden Retriever. Maar wat doet die viervoeter daar eigenlijk tussen de laatste restjes stamppot? Tijd om het deksel op te lichten en te kijken wie er nu echt aan het kluiven is.[/intro]
In de tijd dat we nog geen magnetrons hadden om een bordje eten even snel op te piepen, was de regel simpel: wie te laat was, had pech. We moeten terug naar de zestiende eeuw voor de oorsprong van dit gezegde. In die tijd werden potten en pannen niet direct met een sopje en een schuursponsje te lijf gegaan. Nee, de restjes waren voor de trouwe viervoeter des huizes.
Als je dus als laatste aan tafel verscheen en de pot al op de grond stond zodat de hond de laatste beetjes eruit kon likken, dan vond je letterlijk 'de hond in de pot'. Het dier was je voor geweest en jij kon met een rammelende maag naar bed. Het was de ultieme visuele bevestiging dat de keuken gesloten was en de buit al vergeven. De hond was in die tijd dus eigenlijk de vaatwasser van dienst, en jij viste figuurlijk achter het net.
Er is overigens nog een alternatieve, iets minder harige theorie. Sommige taalkundigen wijzen naar de schoorsteen, waar de kookpot aan een ijzeren haak hing die ook wel een 'hond' werd genoemd. Als de pot leeg was en van de haak werd gehaald, keek je tegen die lege 'hond' aan. Maar laten we eerlijk zijn: het beeld van een kwispelende dief die de laatste jus wegwerkt, is natuurlijk veel levendiger en waarschijnlijk ook de reden waarom de uitdrukking zo goed is blijven plakken.
Tegenwoordig gebruiken we het voor elke situatie waarbij je nét te laat bent voor iets lekkers of belangrijks. Of het nu gaat om de laatste bitterbal op een feestje of die ene aanbieding die net voor je neus is weggekaapt: op dat moment ben jij degene die de hond in de pot vindt.
Dus de volgende keer dat je te laat bent voor het eten, kun je maar beter hopen dat de hond ook een luie dag heeft. En mocht je toch met een lege pot in je handen staan? Troost je dan met de gedachte dat je in ieder geval de hond een topavond hebt bezorgd. En dat is toch ook wat waard, vind je niet?
Ben je benieuwd naar nog meer antwoorden op etymologische vraagstukken? Check dan al onze woordweetjes!
