Ik snap 'm niet

[intro]Al jarenlang volg ik met plezier de diverse voetbalcompetities. Mijn liefde voor het spel is natuurlijk de voornaamste reden dat ik elke week trouw de wedstrijden kijk. Toch is er nog een reden om te kijken en dat is vanwege de commentatoren, analyses en de interviews na afloop. Als je erop gaat letten, dan schrik je je een hoedje: de clichés zijn niet meer op een hand te tellen.[/intro]

Door: Sven Boer

“Spitsen hebben in hedendaags voetbal een neusje voor de goal.” Die zin gebruiken commentatoren vaak om de klasse van een wereldspits te omschrijven. Middenvelders zijn tegenwoordig ‘box to box players’, ofwel spelers die veel loopvermogen hebben. Verdedigers moeten spelen ‘met het mes tussen de tanden’. Commentatoren krijgen volgens mij een bonus wanneer zij een cliché gebruiken; je ziet soms door de bomen het bos niet meer.

Mijn favoriete uitspraak komt meestal in de rust van de wedstrijd. Diverse analisten geven hun mening over wat er beter moet en beschouwen het team dat achter staat als volgt: “Je ziet dat Ajax meer duels wint op het middenveld. Ze veroveren de tweede bal. AZ moet in de tweede helft uit een ander vaatje tappen.” Ik kan je vertellen, ik zit juichend voor de televisie als het beruchte vaatje erbij wordt gehaald. 

Na afloop is het vaak genieten als een teleurgestelde aanvoerder zich meldt bij presentator Jan Joost van Gangelen. “Je begint goed aan de wedstrijd en dan krijg je na vijf minuten de deksel op je neus door die goal van Van Persie. Dan weet je dat je een tandje moet bijschakelen om gelijk te maken. Je krijgt nog vlak voor tijd de kans, maar dan gooien zij een minuut voor tijd de wedstrijd op slot.” Als kijker kun je de teksten invullen en toch blijft het kostelijke televisie. De open deuren vliegen je om de oren. En elke week blijf ik kijken, want er kan van alles gebeuren. De bal is rond.

Ik snap 'm niet

Juni 2014. Het WK is net begonnen. Met een stel vrienden kijk ik de wedstrijd Nederland-Spanje. Als niet-voetbaldeskundige wil je dan uiteraard een beetje leuk kunnen meepraten. Door Ingrid Bargeman Tevoren heb ik dus het nodige voetbalvocabulaire bestudeerd. Om de essentie van het voetballen goed tot uitdrukking te kunnen brengen, hanteer ik trouwens al jaren de historische woorden van een voetballer wiens naam mij helaas niet is bijgebleven. Maar hij kwam ergens uit Afrika, was supergoed en de bondscoach wilde hem graag bij het Nederlands elftal. Hij kreeg echter helaas geen Nederlands paspoort. Gevraagd naar zijn commentaar, wist hij voorafgaand aan een wedstrijd bij zijn eigen voetbalclub, in het enige Nederlands dat hij kende, exact aan te geven waar het uiteindelijk allemaal om gaat: "Wij moeten winnen." En om aan te geven hoe er dan gewonnen moet worden heb ik na mijn voetbaltaalstudie inkoppers paraat als "Ze moeten de bal rondspelen" of  “Ze moeten meer druk op de bal zetten." Coaches spreken trouwens niet over 'ze'. Als het niet goed gaat, hebben zij het over "Je moet zus of zo om te kunnen winnen", maar als hun team heeft gewonnen, dan is het: "We waren goed". Het gaat overigens niet altijd alleen maar om winnen: "Mooi voetbal spelen en winnen is de mooiste combinatie", zei Foeke Booy onlangs na winst van GA Eagles op FC Twente. Helaas lukt dat niet altijd. Robbens uitspraak na het oefenduel tegen Ghana getuigde van diep spelinzicht: "Ik had nog twee keer moeten scoren, dan ga je met een grote voorsprong de rust in.” Iets soortgelijks zei Van Persie gisteren ook, maar dan over zijn gelijkmaker vlak voor de rust: “Het was vlak voor de rust, dan ga je toch lekkerder de rust in." Voetbalverslaggevers kunnen ook vaak scherp analyseren waar het misgaat. De verslaggever die Kameroen van Mexico zag verliezen: "Als dit het plan was, dan mislukt het". Wat het plan van Nederland tegen rivaal Spanje vanavond is, weet ik niet, maar de uitkomst is geweldig. Om met de woorden van Tom Egbers te spreken: “Ze hebben verwachtingen waargemaakt, die er niet waren.” Mooi hè, voetbaltaal?     Wat is jouw favoriete voetbaluitspraak of -term? Deel hem hieronder!